De heavy dances zijn zeer ritmische, muzikale dansen. De danser draagt hierbij jigshoes of heavies, en roffelt al dansend een ritme op de vloer. Daarom wordt Irish dancing ook zeer regelmatig - en zeer verkeerdelijk ) - Ierse tapdans genoemd.
Ierse heavy dancing en (Amerikaanse) tapdans zijn twee heel verschillende dansvormen, al is er wel een verband: bij de grote emigraties naar Amerika aan het begin van de twintigste eeuw, namen de Ieren hun oude dansvormen mee. Van daar uit ontwikkelden zich in de loop van de eeuw, door de invloeden van de andere ethnische groepen die daar bij elkaar kwamen, de verschillende ritmische dansen zoals bijvoorbeeld clogging (voornamelijk een Canadese aangelegenheid), en onder invloed van de zwarte gemeenschap en het succes van de jazz, ook de tapdans.
Je zou kunnen zeggen dat het Irish heavy dancing de verre voorvader is van de tapdans.
Maar daar houdt de vergelijking wel op.

De heavy jig: de eerste heavy dance die je aanleert
De heavy jig wordt ook wel double jig of treble jig genoemd, maar die twee benamingen wekken steeds discussies op - omdat de benamingen "single", "double" en "treble" oorspronkelijk te maken hebben met hoe de muziek gespeeld wordt, en niet zozeer met wat erop gedanst wordt - zodat wij het hier zullen houden bij de term "heavy" jig.
De heavy jig is een heavy dance in 6/8, net zoals de light jig, maar de muziek is heel wat trager: de standaard competitiesnelheid op gevorderd niveau is 73 bpm.
Het is een dans die vaak ritmisch minder ingewikkeld is, maar door z'n hoge snelheid (ja, vergis je niet: de muziek is traag, de dans erop zeer snel) niet gemakkelijk om "netjes" uit te voeren: een goed danser moet alle kleine ritmedecoraties correct en duidelijk gearticuleerd kunnen uitvoeren - en dat vergt heel wat oefening.
De traditionele setdance "Saint Patrick's Day" is een voorbeeld van een heavy jig (al wordt die aan een nog hogere snelheid gedanst).

De hornpipe: een ritmisch plezier
Ahhh, de hornpipe. Door velen verguisd en - vooral - gevreesd (horen we daar in de verte de term "horrorpipe"? ), door even zo velen met veel liefde bejegend.
De hornpipe is een dans in 2/4 (of 4/4 met verschoven accenten) met ingewikkelde ritmes en een swingend gevoel. In tegenstelling tot de heavy jig, die vanwege z'n hoge snelheid de danser de kans geeft om een gebrek aan techniek en aan controle weg te moffelen (hoewel je er zeker van mag zijn dat een kenner het wel zal merken!), laat de hornpipe geen ruimte voor technische en/of ritmische slordigheid. Als een hornpipe niet goed gedanst wordt, heeft iederéén het gemerkt, niet alleen de kenner.
De hornpipe vraagt een goed ontwikkelde enkel- en klankcontrole, een goed ontwikkeld - bijna jazzy - ritmisch gevoel, én een goede techniek. Het is daarom dat de meeste dansers in het begin worden afgeschrikt door de hornpipe, maar na verloop van tijd er een grote liefde voor opvatten.
Oorspronkelijk werd de hornpipe alleen door mannen gedanst, maar met die traditie is (gelukkig!) komaf gemaakt: ook in competitie zijn nu altijd hornpipe categorieën voorzien, zowel voor mannen als voor vrouwen.
De standaard competitiesnelheid op gevorderd niveau is ook hier weer 113 bpm, mat 4 slagen per maat.  

De heavy reel: laat de show beginnen!
De heavy reel is geen traditionele competitiedans, en wordt dus tijdens competities slechts heel summier behandeld. Maar ze is erg leuk om te dansen, dus wordt er meestal een kleine competitie voorzien, in "step down the line"-systeem, 16 maten per danser, en in grote leeftijdscategorieën. Grade advancements kan je er niet mee verdienen.
Hij wordt wél naar waarde geschat in het showcircuit:: het gros van de dansen in de grote (en minder grote) shows, vooral de groepsdansen, zijn meestal heavy reels.
De muziek van de heavy reel is dezelfde als die van de reel in de light dancing: zij staat in 4/4, en zowel de muziek als de dans zelf zijn ritmisch vrij simpel. Ook hier is het de snelheid die van de reel een allesbehalve makkelijke dans maakt.

Set dances: terug naar het traditionele
De set dances (ook wel setdances of kortweg "sets" genoemd) vormen een apart onderdeel binnen de heavy jigs en de hornpipes - daar wijden we dan ook een apart hoofdstuk aan.
 
|