Hoe speelt een feis zich ter plaatse af?

Gedanst wordt er op een podium – vaak meerdere podia tegelijk, afhankelijk van de grootte van de feis. De adjudicator zit vlak voor het podium, zodat hij of zij de dansers goed kan zien.
De muziek wordt altijd live gespeeld, behalve bij class feiseanna. De muzikant zit opzij van het podium, zodat hij of zij de adjudicator en de dansers ook kan zien.

Belangrijk om te weten is ook: elke school heeft z'n eigen dansen; dus als dansers van verschillende scholen samen op het podium staan, dansen ze heel verschillende dansen. Het is dus belangrijk dat de danser geoefend heeft om uit z'n doppen te kijken, en de andere danser(s) niet te storen tijdens hun dans, en ook om zich niet te laten afleiden door de anderen, die een heel andere choreografie aan het uitvoeren zijn!

De dansers schuiven aan, meestal in numerieke volgorde (volgens dansnummer). De organiserende school voorziet "stage stewards" om de dansers te helpen – vooral wanneer het om kinderen gaat. Wanneer het hun beurt is, gaan de dansers dan in groepjes het podium op.

 

Kostuums

Waarom zie ik sommige dansers in heel verschillende kostuums, en andere in gelijkaardige kostuums?
Elke school heeft z'n "school dress" – en soort uniform, zeg maar. Dat maakt het duidelijk dat de danser die bepaalde school vertegenwoordigt. Bij de vrouwelijke dansers bestaat de school dress uit een rok en bloes (in beginnersniveau) of een eenvoudig kleed naar het model van een solodress (voor gevorderden en teams). De mannen en jongens dragen typisch een hemd en broek in de kleuren van de school.

Wanneer dames en meisjes het Tús ghrad niveau bereiken, en zeker wanneer ze in Meán ghrad beland zijn, kunnen ze een "school dress" dragen. Hoe hoger de danser in niveau klimt, hoe meer decoraties er op het kleed te zien zijn. Traditioneel werden ze versierd met borduurwerk in de vorm van keltisch "knotwork".

De school dress is geëlaboreerder dan het basiskostuum, maar meestal toch nog vrij simpel, in tegenstelling tot de solodresses. Wanneer een danser stijgt in niveau, mag hij of zij zelf een danskostuum kiezen (voor de solodansen, uiteraard niet voor de groepsdansen): een solodress is toegelaten vanaf intermediate niveau (= Meán Ghrad), maar NIET verplicht. Velen (op het Europese vasteland) kiezen er dan ook voor om Meán ghrad competities te dansen in de schooldress.

Dansers in Open niveau (=Ard Ghrad) dragen alle toeters en bellen. Hun solo dresses zijn vaak zeer blits en gedecoreerd, hoewel het lijkt alsof de Ierse-dans-mode weer de iets simpelere richting inslaat, en gedeeltelijk terug gaan naar de traditionele, Iers/Keltische decoraties.
Het is onmogelijk om een "standaard solokleed" te beschrijven, want ze zijn erg onderhevig aan de mode van het jaar. Het beste dat je kan doen om een idee te krijgen, is een Google-image-search lanceren met als zoekwoord "Irish Dance solo dress" - dan krijg je heel wat voorbeelden te zien.

Een solokleed ontwerpen en creëren is een erg omslachtige en tijdrovende opdracht, en daarom zijn die kleedjes ook heel erg duur. Er is dus ook een zeer grote tweedehands markt (en derdehands - , en vierdehands - ), voor dansers (en hun ouders!) die iets minder kapitaalkrachtig zijn, of die gewoon verkiezen er niet zó immens veel geld aan uit te geven.

Voor alle kostuums telt de vuistregel: hoe beter de danser, hoe meer decoraties.

Een solokleed moet je verdienen.

En hoe zit dat met die pruiken?

Wel, dit is de oorsprong:
Het traditionele beeld van de Jonge Ierse Schone, is die van een mooi jong meisje met lang, krullend haar. Omdat de Ierse dans - en de bijhorende competities - deel uitmaken van die Ierse, traditionele cultuur, probeerden de deelnemers altijd naar dat beeld toe te leven, en wie geen natuurlijk krullend haar had, krulde het haar voor de competitie.
Laten we er misschien ook bij zeggen dat vrolijk rondstuiterende krullen natuurlijk ook wel een extra energieke "look" geven aan de dans - dat kan er ook wel iets mee te maken hebben gehad.
Het werd zo populair, dat dansers zich bijna niet meer op een competitiepodium konden vertonen met steil haar, gewoon omdat iederéén krullen droeg. Laat het hier wel duidelijk zijn dat CLRG nooit ofte nimmer een regel heeft uitgevaardigd die krullend haar verplicht maakte!
Dus, vóór elke feis gingen dansers (en hun ouders, want ondertussen was de Ierse danscompetitie voornamelijk een zaak voor kinderen en jeugd geworden) het eindeloze en vaak frustrerende gevecht aan met krultangen, papillotten, gel en spray.

Tót één of andere bolleboos het concept van "danspruiken" bedacht: een krullende driekwart pruik (in dezelfde kleur als het haar van de danser), ter vervanging van de Haarkrullers-Nachtmerrie. Zuchten van opluchting werden in vele families geslaakt.

Oorspronkelijk zagen de pruiken er zeer natuurlijk uit, maar toen sloeg de mode weer toe, en werden de pruiken nóg krullender en nóg meer stuiterend, naarmate de jaren vorderden. En tegenwoordig is het net zoals met de solokleedjes: de "standaard Ierse-dans-pruik" bestaat niet - de "look" hangt af van de mode van het moment (en/of van de smaak van de danser).

 

Systemen

32-bar system
Bij dit systeem gaan de dansers in iets grotere groepen het podium op, en vormen een rij achter op het podium (meestal in numerieke volgorde). De eerste twee of drie dansers (de stage steward laat dat op voorhand weten) zetten enkele passen voorwaarts, en dansen dan 32 maten van hun dans: twee steps, op de rechter- én op de linkervoet. Wanneer ze bijna gedaan hebben, komen de volgende twee of drie dansers enkele passen naar voor, en stellen zich klaar om te dansen, zodat zij op hun beurt direct kunnen aansluiten met hún 32 maten dans.

Wie gedaan heeft met z’n 32 maten groet even – snel! – de adjudicator, en gaat snel terug op z’n plaats in de rij staan – vooràl zonder de mensen die ondertussen aan het dansen zijn te storen! Dus, langs de zijkant van het podium terug naar achter.

Enzovoort.

Wanneer iedereen in de rij gedaan heeft met dansen, wachten alle dansers even tot de adjudicator het teken geeft om het podium te verlaten. Het is dan beleefd om eerst de adjudicator en dan de muzikant met een buiging te groeten, vooraleer het podium te verlaten. En uiteraard laten de heren de dames voorgaan bij het verlaten van het podium.

Wanneer een feis is georganiseerd volgens het 32-bar-system is er wel een uitzondering: de setdances. Alle setdances worden altijd volledig gedanst, of ze nu traditioneel zijn of modern. (En met volledig bedoelen we hier de volledige Munster Style versie, dwz, de step op rechter en linker voet, de set alleen op de rechtervoet).
Wat de groepsdansen betreft, staat het meestal in de feis syllabus aangeduid hoeveel maten moet gedanst worden in de two-hand en three-hand competities (team dansen met respectievelijk twee of drie dansers). Vaak is dat ook 32 maten, maar dat hangt af van de organisator.
Céilí en figuurdanscompetities krijgen meestal geen aantal maten opgelegd: voor de céilí competities zal in de syllabus aangeduid staan welke delen van de dans precies moeten gedanst worden, voor figuurdansen staat er meestal gewoon een tijdslimiet op.

Step down the line
Feiseanna zijn meestal lang, en lopen vaak nogal uit. Om een beetje tijd te sparen worden minder belangrijke competities vaak gedanst volgens het "step down the line" systeem.
De dansers vormen een rij zoals bij het 32-bar systeem. Na de acht introductiematen, danst de eerste danser 16 maten - één enkele step, gedanst op de rechter- en op de linkervoet - direct gevolgd door de volgende in de rij, die ook 16 maten danst, op z'n beurt gevolgd door de derde, enzovoort. Het systeem is vergelijkbaar met het 32-bar systeem, maar neemt slechts half zoveel tijd in beslag.
Heavy reel competities worden meestal "step down the line" gedanst.

.... en een paar welgemeende waarschuwingen.......

• Als je het gewoon bent om te dansen in feiseanna die het 32-bar systeem gebruiken, zou het wel eens kunnen dat je gewoon bent om enkel de eerste 32 maten van je dansen goed in te trainen (niet flink! ).... maar dan heb je wel een ernstig probleem wanneer je plots terecht komt op een feis waar er gebruik wordt gemaakt van "dancing to the bell". Want hoe lang je moet blijven dansen, hangt in dat geval volledig af van de adjudicator. En wie weet wil die wel 's zien hoe goed je je tweede step kan dansen. Op de linkervoet.
  Dus: of je nu danst voor competitie of zomaar voor het plezier van het dansen: oefen altijd je volledige dans. Dat geeft je bovendien sowieso een betere training, en je wordt er een beter danser door...
• Als je deelneemt aan een feis in het 32-bar systeem: leer ASJEBLIEF wat 32 maten van elke dans zíjn, zowel voor de solodansen als voor de groepsdansen! Het is erg vervelend voor de andere dansers (én voor de muzikant en de adjudicator) als een danser z'n timing niet kent. Dus, uit respect voor de andere deelnemers, vooral voor degenen die net achter je moeten dansen: leer wanneer je moet stoppen!
  Misschien ben je een beginner, en vind je het nog een beetje moeilijk om maten te tellen. Niet erg: vraag gewoon aan je leerkracht hoeveel van je dans je moet dansen op het competitiepodium - onthou het, en hou je eraan.
  En blijf oefenen in maten tellen - uiteindelijk is dat ook iets dat je als danser zou moeten kunnen.

   

 

resultaten

Comment sheets
Normaal kennen de deelnemers enkel hun plaatsing – en dan alleen als ze bij de besten horen – en bij kampioenschappen kunnen de dansers ook hun grid scores verkrijgen. Maar heel af en toe zijn er ook bij gewone feiseanna persoonlijke resultaten en comment sheets beschikbaar.
Alle punten en commentaren van de jury worden dan verzameld en op papier gezet – de “comment sheets” - , en kunnen dan door de danser voor een klein prijsje aangekocht worden. Interessant, want niet alleen kunnen niet-winnende dansers ook hun plaatsing en punten te weten komen, maar ze kunnen ook uit de commentaren van de adjudicator afleiden waaróm ze net die plaats bekleden.

Het is een boeiend en voor de danser erg leerrijk systeem dat helaas erg tijdrovend en arbeidsintensief is (vooral voor de arme adjudicator, die dan erg veel moet schrijven!). Best wordt er dan gewerkt met twéé adjudicators, die het werk afwisselen - maar dat maakt de feis dan weer zoveel duurder voor de organisator.
Dus comment sheets zijn helaas zeldzaam, vooral bij kleinere feiseanna.

grade advancements
Wanneer de danser een prijs behaald heeft voor een bepaalde dans in een bepaald niveau, mag hij meestal niet meer in competitie aan die dans deelnemen – hij heeft dan een "grade advancement" verdiend voor die dans.
Of er al dan niet een grade advancement aan een medaille vasthangt, hangt af van het niveau van de competitie, en van het aantal deelnemers in de groep – en ook hier kunnen er regionale verschillen zijn.

Op het Europese vasteland is bijvoorbeeld het volgende vastgelegd:

• voor alle niveau's : als er vijf, of minder dan vijf, deelnemers zijn aan een competitie, kunnen geen no grade advancements verdiend worden.
• In bun ghrad (beginnersniveau) verdienen de eerste twee plaatsen een grade advancement als er minimum zes dansers aan een competitie deelnemen, en de eerste drie plaatsen als er minimum elf dansers aan een competitie deelnemen.
• in tús and meán ghrad competities (primary en intermediate niveau): als er zes dansers of meer deelnemen aan de competitie, verdient de eerste plaats (en énkel de eerste plaats) een grade advancement.
  

• Wie een mean ghrad (intermediate niveau) competitie wint (eerste plaats dus), moet minstens een jaar in Ard ghrad (open niveau) dansen, maar mag na een jaar voor die bepaalde dans terug aan de Mean Ghrad competitie deelnemen, nadat dit officiëel aangevraagd werd.
  OPMERKING: er is wat verwarring over het "jaar" waarvan sprake, omdat er in de syllabus van de Europese oireachtas gesproken werd over een "kalenderjaar", t.t.z., van januari tot januari, wat vrij onlogisch lijkt. We hebben ons dus geïnformeerd bij r.t.m.e., en de regel blijkt dus inderdaad van kracht voor een feis-jaar (t.t.z., van september tot september), en niet voor een kalenderjaar.

Zoals gezegd is het systeem van de grade advancements vaak regionaal bepaald, en kan een feis organisator boverdien steeds terugvallen op de oorspronkelijke CLRG-regels (voor feiseanna met heel weinig, of net heel veel deelnemers) – dus voor wie graag aan feiseanna deelneemt: best altijd checken met de teacher of een medaille nu al dan niet een grade advancement heeft verdiend; da's het veiligste…

Als je er graag meer over wil lezen, kan je een bezoekje brengen aan de website van Comhairle na Mumhan .
De grade advancement regels voor competities in Ierland staan er onder andere uitgelegd; die verschillen van die op het Europese vasteland, en het is niet slecht om ze te kennen, vooral als je ooit van plan bent om deel te nemen aan competities op Ierse bodem (wat we alleen kunnen aanraden ). Er staan ook een aantal regels op die enkel gelden voor de regio Munster, maar die erg interessant zijn. Eigenlijk is de hele website erg interessant, met erg veel info over Ierse dans - een goede plaats om wat rond te kijken dus.

 

Hoeveel kost het?

Deelnemers aan groepsdansen betalen de laagste prijs, deelnemers aan championships de hoogste.

Bij sommige feiseanna wordt bovendien een jaarlijkse registratie aangerekend. Dat is bijvoorbeeld het geval bij verschillende feiseanna op het Europese vasteland: voor feiseanna georganiseerd door een school die aangesloten is bij de leerkrachtenorganisatie r.t.m.e., moeten deelnemende scholen een feis fee betalen van 100€. Dit geeft de school het recht om het lopende feisjaar deel te nemen aan r.t.m.e.-feiseanna, onafgezien van het aantal feiseanna waaraan ze dat jaar willen deelnemen, of van het aantal dansers dat ze er naar toe sturen.
Tot vorig jaar waren het nog de dansers die een registratiekaart moesten kopen (de "r.t.m.e. dance card"), maar dat systeem is nu afgeschaft, en vervangen door de school feis fee.

 

Ik heb deelgenomen - hoe moet ik nu m'n resultaten interpreteren?

Hetzelfde geldt voor de grade advancements: het is niet zeer uitzonderlijk dat competities - van verschillende leeftijdscategorieën - bij elkaar worden gevoegd , om de deelnemende groepen groter te maken. Dus kan het gebeuren dat een zestienjarige een medaille en een grade advancement wint in een groep waar de andere dansers veel jonger - of veel ouder (en ja, we bedoelen veertigplussers! ;) ) waren, wat een enigszins vertekend beeld geeft.
Dus: altijd het hoofd koel houden, en probeer je resultaat zélf in te schatten, binnen het kader van de gegeven situatie.

Bovendien is het technisch aspect van de dans misschien wel vrij objectief te beoordelen, maar het is en blijft ook een artistieke *sport* - en elke adjudicator heeft dan ook een eigen smaak en eigen lichte voorkeuren, wat ook de resultaten zal beïnvloeden. Net zoals bv. bij competities artistiek turnen, of kunstschaatsen.

Deelname aan competitie zou een motivatie moeten zijn om hard en gediciplineerd te werken aan de technische kant van het dansen, en een inspiratie om een steeds betere atleet te worden. Als je daarnaast ook werkt aan je begrip van de inhoud van de dans, en aan je expressief vermogen, word je uiteindelijk een écht danser..

Maar het allerbelangrijkste is en blijft, dat de danser plezier beleeft aan het dansen, en vooral aan het góed dansen. Als dat beloond wordt met medailles en trofeeën – fijn, maar dat mag niet hét doel zijn.

Echt succes valt immers niet in prijzen te meten…