Wat is een Feis?

Een feis (spreek uit: "fesh" – meervoud feiseanna) is een Ierse danswedstrijd. Het woord "dans" wordt hier door de meesten weliswaar geassocieerd met kunst en cultuur, en voor velen lijkt het dan ook wat vreemd om het als een competitiesport te beschouwen. Nochtans is dat in Ierland hét belangrijkste aspect van Irish Dancing. Het is historisch gegroeid: de "travelling dance masters" (rondreizende dansleraren) ontmoetten elkaar op dorpsfeesten, en hielden dan onder elkaar danswedstrijden, tot groot vermaak van het aanwezige publiek. Voor de Ieren is het competitie-aspect dus echt wel een uiting van hun geschiedenis en cultuur.

Ondertussen is het een enorme organisatie geworden, met competities op wereldniveau: de allereerste wereldkampioenschappen Ierse Dans werden gehouden in Dublin in 1970, in een school op Parnell Square. Ter vergelijking: de wereldkampioenschappen van 2009 werden gehouden in Philadelphia in de Verenigde Staten, in het enorme Kimmel Centre. Er waren meer dan 400 deelnemende scholen, en meer dan 6000 deelnemende dansers.

 

Wat is een Oireachtas?

Een oireachtas (spreek uit: "oroktus" – meervoud Oireachtasaí) is een feis op hoog niveau: het zijn meestal kwalificatiewedstrijden (lokale of regionale kampioenschappen) die leiden naar het wereldkampioenschap, de "Oireachtas Rince na Cruinne". Zo heten bijvoorbeeld de kwalificatiekampioenschappen van het Europese vasteland "Oireachtas Rince Na h-Eorpa", en de Ierse kampioenschappen "Oireachtas Rince na h-Éireann".

 

Wat is een Open Feis?

Feiseanna worden vaak regionaal beperkt: enkel dansers die les volgen in de regio waar de feis plaatsvindt, mogen eraan deelnemen. Bij een Open Feis daarentegen mogen dansers uit alle regio's deelnemen.

 

Wat is een class feis?

Een class feis is een kleine feis, die door een school wordt georganiseerd, uitsluitend voor de eigen leerlingen. Alhoewel de adjudicator een officiële CLRG-adjudicator (zie verder) is, en er prijzen en medailles worden uitgedeeld, tellen de resultaten niet mee in het officiële klassement. Een class feis dient uitsluitend voor het plezier, en om dansers de leren hoe het er bij een échte feis aan toe gaat.

 

Wie organiseert de feis?

organisatoren
Gewone feiseanna (en natuurlijke elke class feis) worden typisch georganiseerd door een school; Oireachtasaí door de Feis Comittee van CLRG of door één van haar regionale dochterorganisaties.
De organisator stelt een syllabus samen, en legt die voor aan CLRG; wanneer de syllabus is goegekeurd, wordt hij ondertekend door de Feis Registrar (de persoon die voor die bepaalde regio verantwoordlijk is voor het registreren van de feiseanna bij CLRG), en mag de competitie doorgaan.

 

Wat is een syllabus?

 

Feis musician aan het werk...

Een goede feismuzikant is dus goud waard.

Bij een Open Feis en Oireachtasí wordt de muziek altijd live gespeeld door een Feis Musician. De Feis Musician is erop getraind om een strak, gelijkmatig tempo to houden (een tempo dat trouwens altijd is vastgelegd volgens de regels), en kent bovendien het hele verplichte repertoire (en dat is gróót!). Een feis spelen is voor een muzikant een heel intensieve job – het is dan maar ook elementaire beleefdheid dat de dansers niet alleen de adjudicator, maar ook de muzikant groeten bij het verlaten van het podium.

De muzikant is in het merendeel van de gevallen een accordeonspeler – al wordt op feiseanna tegenwoordig ook regelmatig synthesizer als instrument gebruikt.

Bij Class Feiseanna wordt op CD-muziek gedanst (die uiteraard ook voldoet aan de regels qua repertoire, ritme en tempo).

 

Wat zijn feis rules?

• de regels van CLRG;
• de regels van de lokale afvaardiging van CLRG, als die er is;
• de plaatstelijke regels die de feis organizer oplegt aan de deelnemers.

Maar dit zijn een paar van de regels, waar dansers direct mee te maken (kunnen) hebben:

tempo:
de dansen worden gedanst op vastgelegde snelheden, en daar kan niet van afgeweken worden. De enige uitzondering vormen de (niet-traditionele) setdances, waar een minimumtempo is vastgelegd – danser en leraar kiezen het ideale tempo en geven dat door aan de feis organizer, die het op z'n beurt aan de muzikant doorgeeft.

Pointe
Kinderen onder twaalf jaar mogen niet op pointe dansen.

Spreken met de adjudicator:
Gedurende de feis is het niet toegelaten om het woord te richten tot de adjudicator, of hem of haar op enige andere wijze te storen. Alleen de stage stewards en de organisator mogen hem of haar aanspreken.

Transfer Rule:
Wanneer een danser zich in een "restyling period" bevindt (zie ook "wie kan deelnemen"), mag hij niet aan de feis deelnemen.

Association Rule:
Als een danser (of een schoolgenoot of een leerkracht) een stage gevolgd heeft bij een geregistreerde leerkracht die toevallig ook adjudicator is, mag hij gedurende twee jaar na de stage niet aan feiseanna deelnemen die door die adjudicator gejureerd wordt. Hij mag ook niet deelnemen aan feiseanna die gejureerd worden door een adjudicator die "geassocieerd" is aan de workshopteacher (of die nu geregistreerd is of niet): een nabij familielid van de workshopteacher, de eigen leerkracht van de workshopteacher, etc.
Altijd even overleggen met de eigen leerkracht dus, voor je beslist aan een stage deel te nemen – het kan gevolgen hebben voor de hele school. De eigen leerkracht zal dan proberen de "associaties" van de workshopteacher uit te zoeken, en zo advies geven over het wel of niet deelnemen.

Kostuumregels:

Het danskostuum moet net zijn, lange mouwen, halsuitsnijding niet lager dan dan het sleutelbeen, lengte van de rok niet korter dan 10 cm boven de knie. Van de laatste regel wordt vaak afgeweken (om de benen bij het dansen beter te laten zien). Jammer genoeg wordt dit de laatste jaren tot bijna lachwekkende uitersten gedreven – waar de rok korter lijkt dan de kickpants) – en daarom kijkt CLRG er tegenwoordig weer strenger op toe. Opletten dus voor je veel geld uitgeeft aan een solokleed

Bun-ghrad en Tús-ghrad dansers mogen niet in solokostuum dansen – wel in schoolkostuum, of in een simpele top en rok, die verder ook aan de vereisten hierboven voldoen.

De dansers kunnen poodle socks dragen (witte, gewafelde sokken tot halverwege de kuiten of tot aan de knie), of – voor iets oudere dansers – zwarte collants van minimum 70 den. Op het Europese vasteland is het niet toegelaten voor dansers ouder dan 35 om poodle socks te dragen in competitie.

In Bun-ghrad en Tús-ghrad is in de leeftijdcategorieën tot twaalf jaar geen make-up toegelaten.

Foto en film:
Het is nooit toegelaten om foto's te maken of te filmen tijdens de feis. Die regel bestaat om het copyright van de dansen te beschermen – in Ierland bestaat blijkbaar geen streng werkende copyrightorganisatie (zoals hier Sabam, of Gema in Duitsland, etc) die de choreograaf beschermt wanneer een dans – of een deel ervan – zou "gestolen" worden.
Er is meestal wel een officiële feis photographer die tijdens de feis foto's maakt (die dan ook veel beter zijn dan wat je zelf zou kunnen maken ;) ), die – al dan niet tegen betaling – na de feis ter beschikking worden gesteld van de feisgangers.